Busbabbel:
Vroeger was het beter, deel 1:

De hang naar vroeger speelt in busbrieven natuurlijk veel een hoofdrol. De term vroeger was alles beter in het openbaar vervoer hoort bij zo'n opvatting. Niet zo heel gek want we onthouden graag de leuke voorvallen en we romantiseren de tijd dat we jong waren en midden in het leven stonden (bewijs is wetenschappelijk onderzocht) en dat we onszelf met die romantiek een beetje in de maling nemen.....ach wat maakt het uit. Soms lees je iets of hoor je iets waardoor je opeens door hebt dat het nooit anders is geweest. In dit geval zat ik de "Staat van het openbaar vervoer 2024" een jaarlijkse uitgave van CROW, een kennisplatform vol met cijfers en vaststellingen met betrekking tot het OV, te bladeren. Dit boekwerk maakt geen enkele vergelijking met vroeger en constateert slechts de stand van zaken in het OV in 2024. Maar....in de afgelopen eeuw zijn de omstandigheden veranderd, bedrijfsnamen zijn gewijzigd, het (rollend) materiaal is heel duidelijk eveneens steeds meer of moet ik zeggen steeds weer aangepast aan de snelle maatschappelijke ontwikkelingen. En zo kan ik nog wel even doorgaan met het opnoemen van verschillen met vroeger en nu maar het leek mij aardig om de overeenkomsten ook eens te vermelden want die zijn er meer dan je zou willen weten als je tenminste het romantische beeld van vroeger in ere wenst te houden. Als dat namelijk zo is, lees dan maar niet verder want dan kijk je zo meteen ontgoocheld naar het scherm.
Ik ben eens gaan tellen en ik zal alvast vermelden dat het allemaal cijfers bij benadering zijn. Er zijn op dit moment 9 OV bedrijven actief in Nederland waarvan 3 traditionele stadsvervoerders. Om precies te zijn gaat het in Nederland dus om slechts 6 vervoerders en die zijn alle 6 in handen van buitenlandse moederbedrijven. Op zich zou je dit overzichtelijk kunnen noemen ware het niet dat er bedacht is dat we om de zoveel jaar een stoelendans moeten doen. Klinkt gezellig maar is een ramp want die stoelendans is niet in het leven geroepen ten behoeve van de reizigers maar om de financiën te drukken. Het gebied waar bedrijf A het vervoer verzorgt staat dan 'te koop' voor de laagste bieder en dat kan A weer zijn maar vaak komt de concurrent oftewel bedrijf B of C of D met een voordeliger pakket en gaat dat gebied figuurlijk op de schop want als bedrijf B gewonnen heeft, zal dat zichtbaar moeten worden in dat veroverde gebied: haltes, kleurstelling bus, webpagina, briefpapier, uniform en soms ook personeel enz. enz. moet allemaal aangepast worden.
Als je dit zo leest zal er bij veel lezers het gevoel ontstaan: vroeger was het beter want toen had je dit soort 'concurrentie' niet. Gedeeltelijk is dat waar als het om de reiziger gaat want de passagier ging toen boven de financiën. Er was zelfs een tijd dat er een vervoersplicht bestond wat o.a. betekende dat er extra bussen in dienst waren om b.v. als lijn X mensen moest laten staan op een bepaalde tijd dan moest er de volgende dag een 2e bus mee gaan rijden om die tijd. Het gevolg was natuurlijk dat het OV financieel een bodemloze put ging worden want de overheid legde het wel bij. Dit was niet het enige verschil uiteraard dus Vroeger was het beter is op dit gebied maar net of je reiziger was of belastingbetaler.
Dan wil ik ook nog een ander misverstand uit de weg ruimen want er wordt vaak met weemoed teruggedacht aan de gele bussen in het 4e kwartaal (grofweg) van de vorige eeuw maar al die vroegere bedrijven waren zeker ook niet economisch stabiel en zijn gefuseerd en/of opgegaan in andere bedrijven waardoor ons vertrouwde beeld van het OV steeds opnieuw een knauw kreeg tot er de huidige indeling is ontstaan met, zoals hierboven beschreven, een beperkt aantal vervoerders. Geef mij die oude tijd maar terug hoor ik mezelf en vele anderen zeggen maar is dat wel zo. Halverwege de vorige eeuw was de chaos mogelijk veel groter want er waren toen juist heel veel kleinere bedrijven en bedrijfjes werkzaam in het OV die allemaal een stukje van de taart wilden hebben. Onderaan de startpagina van de busbrieven staat een overzicht met daarin vele vervoerders die toen aan de weg timmerden. Wie kent nog Citosa, ATO, GSM, NBM, NAL, TET en Vavo om er maar willekeurig een paar te noemen. Bij FRAM, NZH, ZWN, WN, CN en GADO gaat bij de wat oudere lezer waarschijnlijk nog wel een lichtje branden. De eerste serie die ik noemde is opgegaan in de 2e serie die ik noemde en die 2e serie is grotendeels weer opgegaan in het huidige systeem. Dat heet vaak economie en vooruitgang maar vroeger was het beter is maar net wanneer je leef(t)de.

In de volgende brief zal ik in deel 2 proberen om de term Vroeger was het beter toe te spitsen op de chauffeur.